Voorjaarskluifzwam

Gisteren en vandaag ben ik op pad geweest om een zeer speciale zwam op foto vast te leggen. Deze maal ging het om de Voorjaarskluifzwam (Gyromitra esculenta). In tegenstelling tot wat de naam doet vermoeden (“esculenta”) bevat deze paddestoel gifstoffen die de lever en de nieren aantasten. Heel wat vergiftigingsgevallen, enkele met dodelijke afloop, zijn bekend. Het is dus beter om de zwam te bekijken en best niet te consumeren zoals in het verleden wel meer dan eens gebeurde! De verkoop van de aanvankelijk als eetbaar bestempelde paddestoel is ondertussen verboden.

Zo’n 6 jaar geleden ontdekte ik de paddestoel op een verlaten plek onder dennen. Er waren toen zo’n 130 exemplaren te zien, wat erg uitzonderlijk was voor die soort. Meestal deed men vondsten van één of enkele exemplaren op een zeer beperkt aantal vindplaatsen in Vlaams-Brabant. De jaren nadien was de soort volledig verdwenen omdat een aannemer de groeiplaats met grond had volgestort. Sinds vorig jaar (met 7 exemplaren) en dit jaar met 10 exemplaren, maar wel duidelijk op een andere plaats, is de soort dus terug opgedoken.

		Voorjaarskluifzwam (Gyromitra esculenta)

Dat de soort een speciale status heeft is te lezen in het werk van R.Walleyn en A.Verbeken “Een gedocumenteerde Rode Lijst van enkele groepen paddestoelen van Vlaanderen” (ed. 2000 van het Instituut voor Natuurbehoud) waarin deze zwam de categorie 2 krijgt toebedeeld. (de categorie 0 is uitgestorven, de categorie 1 is met uitsterven bedreigd). De Voorjaarskluifzwam hoort door zijn categorie 2 tot de bedreigde soorten. Omwille van die reden is een exemplaar in gedroogde toestand opgenomen in de collectie die bewaard wordt in de Nationale Plantentuin van Meise!

Onze Middelberg is eens te meer een natuurparel rijker!

Gallen

Tijdens de opruimactie die de Bewonersdienst organiseerde op zondag 03-04-2005, vond ik eveneens iets wat niet zo dikwijls te zien is: gallen op boomwortels. Concreet betrof het hier de Wortelgal op de wortels van de Zomereik.
Iedereen kent wel de galappels die groeien op de onderzijde van de bladen van eikenboom. Veel minder voorkomend en dus ook veel minder bekend zijn de gallen die groeien op de wortels van diezelfde eiken.

		Wortelgal op de wortels van de Zomereik

Gallen worden veroorzaakt door onder meer galwespen, galmuggen, galmijten maar ook bladluizen en bladwespen. De eik is wel een geliefde boom om gallen in te produceren. In het Gallenboek (W.M.Docters van Leeuwen) staan niet minder dan 75 gallen die op alle delen van de zomer- en de wintereik voorkomen.

Raf Leysen, natuurgids